WAW vs AMS: beeldende kunst in Warschau
Wie een beetje thuis is in het wereldje van de beeldende kunst weet dat de praktijk van vernissages en tentoonstellingen in heel Europa ongeveer hetzelfde is. Elke week zijn er op vrijdagavond rond de klok van 19:00 uur wel enkele openingen of presentaties in galerieën, musea en expositieruimtes. De gasten druppelen binnen, er is een welkomstwoord (met of zonder kunstenaar en directeur), de wijn staat op een dienblaadje in de hoek en er is de gelegenheid om te netwerken. In Warschau is dit niet anders dan in Amsterdam, maar waar zijn al die galerieën te vinden?
Explosie van hedendaagse kunst
Warschau is een stad die pas na 1989 echt de kans kreeg om zich te ontwikkelen op het gebied van kunst en cultuur. In de oorlog is 85% van de stad verwoest en platgebombardeerd. Men begon daarbij met de belangrijkste gebouwen: universiteit, overheidsgebouwen, kerken. De intellectualiteit werd weggevaagd. In de jaren na de oorlog is een groot deel van de stad weer opgebouwd, maar kunstcollecties en erfgoed waren toen al verloren. Sinds het einde van het communisme zijn talloze galeries ontstaan die zich vooral richten op fotografie, hedendaagse kunst en installaties. Toch lijkt het alsof de kunstwereld in Warschau nog niet gevestigd is – het is moeilijk om als galerie een plek te krijgen in de dure winkelpanden in de stad.
Verstopt in appartementen
De galerieën zijn niet gevestigd in mooie ruime panden met grote ramen en een etalage voor de deur. Een vernissage van bijvoorbeeld galerie Raster bezoek je als volgt: je gaat een steegje in, belt aan, gaat drie trappen op langs allerlei bewoonde appartementen, opent een deur en plotseling krioelt het van de bezoekers. In de panden is het nog duidelijk te zien dat ze oorspronkelijk bedoeld zijn om in te wonen. Dit lijkt de bezoekers niet te deren. Ze vermaken zich prima door een rondje te lopen in de voormalige woon- en slaapkamer waar nu de kunstwerken staan opgesteld. Ze kopen een biertje aan de provisorische bar, nemen een kijkje in het winkeltje dat bestaat uit twee planken met boeken en zoeken uiteindelijk een plekje op één van de versleten bankstellen. Er wordt gerookt, gedronken en gelachen op twee meter afstand van de werken. Stel je voor dat je zo’n werk besluit te kopen dan ruikt het de eerste weken nog naar de vernissage!
Publiek en publiciteit
Ondanks de moeite die je moet doen om een galerie te ontdekken, worden de openingen druk bezocht. Schijnbaar is het kunstwereldje zo klein dat iedereen weet waar ze moet zijn voor de interessante bijeenkomsten. De openingen van de kleinere galerieën kom je te weten via kennissen, Facebook of een persoonlijke uitnodiging. Ook zijn er enkele maandelijkse informatiefoldertjes zoals What’s On in Warsaw Galleries maar zelfs hier staat niet alles in. Museummedewerkers van de grotere musea klagen weleens over de grote aantallen bezoekers die ze moeten verdragen – teveel bezoekers is natuurlijk niet goed voor de staat van het gebouw, voor het vochtigheidsgehalte en voor het goed ervaren van de tentoonstelling. Dit is in Nederland wel anders waar we alles in het werk stellen om ook maar een klein gedeelte van de bevolking naar een museum te lokken. Dit in tegenstelling tot Warschau waar de kaartjes voor het pas geopende Chopin Museum al zijn uitverkocht tot begin juni!
De grote vraag
Het is nog niet duidelijk of de experimentele en vernieuwende galerieën in Warschau de voorkeur geven aan de huisvesting in achtergelegen panden of dat ze nog niet genoeg support krijgen om een ‘normale’ ruimte te huren. Is de kunst in Warschau nog niet gevestigd of is het een andere cultuur waarbinnen de alternatieve ruimtes gewoon geaccepteerd zijn en misschien wel bijdragen aan de ervaring van de kunst?
