Theaterfestival Boulevard: Brave familieclash in Elfriede

Een moeder, een dochter. Beiden dragen een kuif, nette schoenen en een taillerok. De gelijkenissen springen direct in het oog, en toch zijn de twee als vreemden voor elkaar.

Heftige familiesituatie

Karin Netten zet in Elfriede drie personages op het toneel. Moeder en dochter zijn in een hevige strijd verwikkeld; vader kijkt toe en zwijgt. Netten laat zich inspireren door het verhaal van de Oostenrijkse schrijfster Elfriede Jelinek, die opgroeide met een bezitterige moeder en een geesteszieke vader. Een heftige familiesituatie die zich uitstekend leent voor de theatervloer. Toch lukt het Netten niet om de beklemming van deze familierelatie voelbaar te maken.

 

Overvloed aan tekst

In een interview met Omroep Brabant beschrijft Netten haar liefde voor taal, als “het grootste masker dat we hebben”. Deze liefde is duidelijk terug te horen in Elfriede. Té duidelijk weliswaar. Het publiek wordt overdonderd door een woordenstroom van een hysterische moeder, afgewisseld met tegensputterende frases van de dochter. De tekst is expliciet en staat bol van de clichématige metaforen. ‘Mamabeer’ vergelijkt zichzelf met het ene na het andere dier en legt zoveel uit dat er weinig voor de verbeelding overblijft. Meer welkom zijn de korte, fysieke scènes die de verhoudingen tussen de gezinsleden verbeelden, zoals het moment waarop moederlief haar dochter als een paard op de rug neemt. Ze duwt haar kind als een wilde allerlei richtingen op, terwijl het meisje dit gelaten over zich heen laat komen. Wat in vele woorden al gezegd is, wordt in slechts enkele bewegingen tastbaar gemaakt. Maar de overvloed aan tekst belemmert de toeschouwer om daadwerkelijk dichtbij de personages te komen en hun problematiek te voelen.

 

Levend portret

Visueel gezien is Elfriede wel de moeite waard. Vooral het openingsbeeld is treffend vormgegeven: terwijl moeder zich uitleeft op haar viool, zijn vader en dochter slechts aanwezig als verstilde beelden zoals de vrouw des huizes hen het liefst zou zien. De dochter bevindt zich achter een lijst als levend portret, terwijl de vader als beeldhouwwerk achter de piano staat. Hij zal hier, volledig zilver geschminkt, de rest van de voorstelling bewegingloos blijven staan.

 

Een mooie voorstelling om naar te kijken. Maar ook een voorstelling met weinig spanning, verrassing of intimiteit. Te braaf om de thematiek tot leven te brengen.

 

Toneelstuk: Elfriede, regie: Karin Netten. Gezien op zaterdag 6 augustus. Elfriede is van zaterdag 6 augustus t/m donderdag 11 augustus om 20.30 uur te zien in Huis van het Zuiden, Sint Josephstraat 18, Theaterfestival Boulevard. Meer info: www.productiehuis.nl of www.festivalboulevard.nl