Smoeder legt bloot: iedere moeder is bijzonder

Maria Goos, de vrouw met de vele prijzen op haar naam, stond na een lange, spraakmakende en internationale theatercarrière pas in 2004 voor het eerst zélf op het toneel. Voordien had zij alleen maar geschreven, maar ditmaal was het onderwerp zó persoonlijk dat zij het het publiek zelf heeft willen vertellen. Samen met Marcel Musters treedt ze op in de vertelvoorstelling Smoeder. Een pareltje van een stuk, dat begin 2008 weer in reprise is gegaan.

Persoonlijke, doch universele kost
Twee acteurs vertellen in een simpele setting over hun Brabantse moeders, ofwel ‘smoeders’. Twee verhalen over twee wijlen vrouwen, alledaags en op het eerste gezicht onbeduidend. Toch hebben Goos en Musters het gewaagd deze persoonlijke kost aan het grote publiek voor te leggen. Door middel van anekdotes leggen ze een scala aan gevoelens bloot die bij ieder in het publiek bekend voorkomen. Iedereen heeft immers een moeder en elke moeder is bijzonder. Met hun eigen verhalen leggen de acteurs het universele van het leven en het ouderschap bloot. Hoe maf de Brabantse taaltjes, setting en grapjes ook lijken, gek genoeg raken ze je toch persoonlijk, omdat ze leiden naar een algemener iets: het moederschap.

Verteltheater
Het spel is klein. Acteur en actrice – of liever gezegd ‘verteller en vertelster’ – zitten aan een tafeltje en schenken elkaar af en toe wat thee in. De hele voorstelling wordt gepraat, verteld, teruggegrepen op flarden van herinneringen. En niet alleen het leven van de moeders wordt gedeeld, ook hun dood en het verwerkingsproces van de kinderen. Dat zet op een prachtige manier het contrast neer tussen de twee. Hoe iedereen weer op zijn eigen manier omgaat met de dingen, maar ook hoe je door gedeeld verdriet samen kunt komen en elkaar kunt steunen. En hoe daar uiteindelijk een voorstelling uit voort kan komen.

Mooi, hilarisch, inspirerend
Schitterende uitspraken en tijdloze thema’s komen aan bod. Sterk is het moment waarop Maria Goos vertelt dat ze op een dag naar haar handen keek en haar moeder zag. Alsof ze als het ware door haar heen scheen. En hilarisch is het spel van Marcel Musters die zo heerlijk het platte Brabants van zijn moeder nakeuvelt, of over zijn vader vertelt dat "ie wel móest blijven drinken, anders zag iedereen dat ie een alcoholist was." Inspirerend is het schrijven over haar moeder van Goos en het e-mailen naar zijn vrienden van Musters; twee verschillende manieren om niet te vergeten en het verdriet een plaats te geven na de dood van een moeder.

Twee moeders
Aan het eind van het stuk gaat het verteltheater over in acteertheater. Dochter en zoon zijn veranderd in hun eigen moeders. De twee dames kijken vanuit een onbestemde plek neer op hun kinderen en vragen zich af waarom ze een voorstelling over hen hebben gemaakt. De cirkel van het stuk is rond, want alle verhalen komen nu samen in de twee personen op het toneel. Twee ‘tevreden’ dames ("Tevreden, dat was men toen; wie sprak van geluk?"), wier leven niet zo ging als zij het gehoopt hadden, maar wier leven wel vereeuwigd is in een fantastisch stuk.

"Daar gaat weer een moeder." Ze gaan constant, in het hier en nu en tussen neus en lippen door. Dus daarom, een man en vrouw op het toneel. Verder een tafel en een braaf hondje. Er wordt verteld, verteld over moeders, hun moeders. En dat is eigenlijk alles. En het is prachtig.

Productiehuis Bellevue en mugmetdegoudentand presenteren Smoeder met Maria Goos en Marcel Musters. Gezien: 8 januari 2008 in Theater Bellevue, Amsterdam. Nog te zien t/m 20 januari 2008. Meer info: www.theaterbellevue.nl en SMOEDER-pagina’s op www.mugmetdegoudentand.nl/smoeder.