Prostituees in beeld: alle kanten belicht

Hoeren, de rosse buurt, de wallen, rood licht, sekswerkers. Allemaal hebben we een beeld van deze begrippen. Prostitutie: de één is consument, de ander is toekijker, een volgende is fel tegen. Prostitutie, en vooral die in Amsterdam, wordt letterlijk in beeld gebracht op deze avond van Cineblend in het Tropentheater Amsterdam. Uit verschillende decennia worden beelden uit documentaires getoond die allemaal iets willen laten zien. Maar wat is dat nou precies?

Sekswerken als ideale baan
Naar aanleiding van een installatie in het Amsterdams Historisch Museum getiteld The Hoerengracht is deze bijeenkomst georganiseerd. De avond heeft verschillende facetten: er worden stukjes uit documentaires getoond, er zijn sprekers en er kunnen vragen gesteld worden. Op een kleinschalige manier worden de bezoekers aan het denken gezet. Van alle kanten, zelfs van prostituees zelf, worden ideeën aangereikt die prikkelen. Soms gaat het zelfs zo ver dat sekswerken een ideale baan lijkt te zijn. Waarom zou dat ook niet kunnen? Je ogen worden in elk geval wijd geopend.

Condooms op een rekje
De eerste documentaire heet Rondom het Oudekerksplein en speelt zich af op de Wallen in de jaren ’60. De maker van de documentaire is aanwezig en blikt terug op zijn werk. Hij vertelt hoe hij vriendjes werd met de Grote Mannen van de Wallen, via hen kon hij zich gemakkelijk over de Wallen bewegen en met iedereen in contact komen. Hij zat heel dicht op de materie, door netwerken is hij heel dichtbij gekomen en dat is bijzonder. Deze documentaire van Roeland Kerbosch is gemakkelijk via internet te kopen.
Hoe zat dat met SOA’s toen? vraagt iemand uit het publiek. Het antwoord doet je gezicht vertrekken: "Er waren wel condooms, maar die waren schaars. Ze werden nadien weer gewassen en op een rekje te drogen gehangen." Onvoorstelbaar in een tijd waar condooms je om de oren vliegen.

Frontaal in beeld
Meral Uslu heeft als afstudeerproject de film Hoeren gemaakt. In haar film uit 1991 heeft ze een zo echt en eerlijk mogelijk beeld willen geven van de rosse buurt. Ze wilde alleen maar mensen interviewen die frontaal in beeld wilden en hun stem onvervormd wilden laten. Op deze manier is zij dichtbij gekomen. Dat ze de mensen uit haar documentaire niet betaalde, levert een discussie op met de volgende documentairemaakster Metje Blaak. "Als mijn documentaire succesvol is, is dat gekomen door de mensen die erin te zien zijn. Daar mogen zij dan ook van profiteren."

Letterlijk doorzichtige markt
Metje Blaak is ex-prostituee en vertelt in geuren en kleuren over haar leven. Ze staat als een sterke energieke vrouw te vertellen en benadrukt dat prostituees lang niet altijd slachtoffers zijn. Ze ontkent niet dat er loverboys zijn en onderdrukte jonge meisjes die als hoer werken. The red light district verkleinen lijkt haar een erg slecht idee: "Raamprostitutie is letterlijk en figuurlijk een doorzichtige markt. Nergens kun je beter controle houden op meisjes dan bij deze vorm van sekswerk. Hier zie je angstige blikken, hier zie je blauwe plekken. Raamprostituees moeten kunnen uitdagen en aantrekkelijk zijn, anders loopt de klant door naar de volgende die wel uitdagend is."

Niet in de buurt van kerken, scholen en gezinnen
De laatste vertoning is van Frans Bromet. Hij is nog bezig met filmen voor zijn documentaire over project 1012, zoals het plan de Wallen te verkleinen heet. De cijfers verwijzen naar de postcode van de buurt. Bromet gaat in op hoe het voor ondernemers op de Wallen is wat er gebeurt: zij raken zomaar hun baan kwijt, terwijl die legaal is. Een aanwezige prostituee merkt op dat het een probleem is om een vergunning te krijgen om vanuit huis te werken. "Je mag niet in de buurt van een kerk of een school wonen, en er mogen geen gezinnen in de buurt wonen. Waar moet je dan wonen?" Iemand gooit zijn ongezouten mening door de zaal: "Als er zulke regels zijn, vind ik ook dat er een regel moet komen dat er geen scholen in de buurt van katholieke kerken mogen zijn." Een vraag uit het publiek aan de rustige, vrij droge documentairemaker: "Wat zou u ervan vinden om achter het raam te staan?" "‘Nou", begint hij, "Ik denk dat je wel een soort theatraliteit over in je moet hebben voor dat werk. En ik denk dat ik die wel in me heb."

Bezocht: Prostituees in beeld in het Tropentheater in Amsterdam op 7 april 2010