PJ Harvey op oorlogspad

Mel Gibson kon in de film Gallipoli niet voorkomen dat zijn kameraden uit het ANZAC (Australian and New Zealand Army Corps) de dood in werden gejaagd. Ondanks zijn razendsnelle sprint kwam Mel de boodschapper net te laat om zijn medesoldaten te weerhouden uit de loopgraven te kruipen. Als kanonnenvlees worden ze in de daaropvolgende scène afgeslacht. Ook het nieuwe album van PJ Harvey belicht het treurige karakter van oorlogsvoering en Gallipoli tijdens de Eerste Wereldoorlog in het bijzonder.

Lumps of meat
‘I’ve seen soldiers fall like lumps of meat’ zingt Polly Jean Harvey in The Words That Maketh Murder. Met de woorden wordt het donkere thema op een nogal bloederige manier neergezet. Dit wil echter niet zeggen dat PJ oordelend te werk gaat. In haar teksten schets ze louter een realistisch beeld van alles dat bij oorlog komt kijken. Of wat er komt kijken wanneer er geen oorlog is. Dan dreigt maatschappelijke onverschilligheid namelijk de overhand te krijgen. ‘Pack up your troubles/Let’s head out/To the fountain of death’ lijkt te slaan op het idee dat oorlog betekenis aan het leven kan geven.

Grilliger
Het is treffend dat dit oorlogsbevorderend thema in het openingsnummer Let England Shake centraal staat. Vervolgens wordt de stemming snel grilliger en kan een parallel met de chronologie van de Eerste Wereldoorlog worden getrokken. Aan het begin van de oorlog overheerste de euforie om naar het slagveld te trekken. Toen bleek dat de oorlog echter niet van korte duur was kreeg desillusie de overhand.

Niet gitzwart
Ondanks het zware thema heeft Let England Shake toch ook geen gitzwart karakter. Het engelachtige stemgeluid van voorganger White Chalk is echter wel grotendeels verdwenen. PJ klinkt alleen aan het begin van Battleship Hill alsof ze nog terugverlangt naar de plaat uit 2007. De rest van het album draagt meer het schelle stemgeluid uit waar we Harvey van kennen. Hoogtepunt In The Dark Places zorgt voor het nodige kippenvel. Het mannelijke achtergrondkoortje laat je echter ook voor een moment ontspannen. Hetzelfde geldt voor de single The Words That Maketh Murder.

Geslaagd
Zelf hoopt Harvey met haar liedjes hetzelfde te bereiken als een filmmaker. Zonder twijfel is het haar gelukt om de thematiek op indrukwekkende wijze neer te zetten. Toch valt ook te horen dat er tussen haar en het onderwerp een zekere afstand is. Dit is logisch en maar goed ook, want je gunt het niemand om in zulke desolate omstandigheden als de loopgraven van Gallipoli te verkeren. Anderzijds had de plaat dan op bepaalde momenten waarschijnlijk minder hoopvol en meer authentiek geklonken.

Het album Let England Shake van PJ Harvey (Island, Universal) is vanaf nu verkrijgbaar. Meer info: http://www.pjharvey.net/