Orlando overschrijdt grenzen

Van een roman een theatervoorstelling maken, dat is het makkelijkste wat je kunt doen. Je hebt al een verhaal én naamsbekendheid, het enige wat er nog hoeft te gebeuren is het schrappen van wat zinnen en het herschrijven van wat dialogen. Deze uitspraak is afkomstig uit Orlando, de nieuwe voorstelling van toneelgroep Oostpool, die gebaseerd is op het boek uit 1928. Maar Orlando is niet zomaar een stuk, net zomin als het originele verhaal van Virginia Woolf zomaar een verhaal is.

Vragen van een dichter
Het verhaal begint in 1586. Orlando (knap gespeeld door Maria Kraakman) is dan zestien jaar. Hij is jong, onstuimig, verliefd op de natuur en verliefd op de dood. Hij is dichter en op zoek naar het antwoord op de grote vragen des levens: wat is liefde? En wat is kunst? Orlando overbrugt tijd en sekse om achter deze waarheden te komen; hij leeft eeuwenlang en verandert op den duur in een vrouw. Maar zelfs met zoveel tijd en met  kennis van beide geslachten weet hij nog steeds niet alles.

Over grenzen
Virginia Woolf schreef Orlando: a biography in 1928, geïnspireerd door haar vriendin Vita Sackville-West, met wie zij een romantische relatie had. Orlando staat in het teken van over grenzen heengaan. Zo overschrijdt ze de lijn tussen fictie en non-fictie door Orlando als een biografie te presenteren en overschrijdt Orlando zelf de lijn tussen man en vrouw. In het toneelstuk wordt ons verteld dat de biograaf ook een rol speelt en dat die bovendien een masker is dat Viriginia Woolf tijdens het schrijven opzette.

Toneel vs werkelijkheid
Ook in het toneelstuk Orlando wordt de nadruk gelegd op het verschil tussen feiten en fictie. In één van de sterkste scènes wordt het gegeven dat de acteurs op dit moment bezig zijn een romanbewerking op te voeren, belachelijk gemaakt. Ook verbeteren de personages zichzelf meerdere malen hardop en praten ze tegen het publiek. En hoewel het taalgebruik meestal poëtisch is, wordt er af en toe omgeschakeld naar modern taalgebruik, wat een grappig effect geeft.

Nieuwe jas
Orlando gaat ergens over en heeft humor, de acteurs zijn overtuigend en het minimalistische decor werkt. Net zoals de originele kostumering. Hier worden geen standaard Middeleeuwse gewaden gedragen. De outfits, aan de hand van ontwerpersduo Klavers van Engelen zijn zowel ouderwets als eigentijd; precies zoals Orlando.Het enige minpunt is dat het poëtische taalgebruik af en toe doorslaat naar vage toneelpraat dat het gemiddelde publiek niet altijd zal kunnen volgen. Al met al is Orlando een erg goed stuk, dat vooral door de originele manier van romanbewerking intrigeert. Virginia Woolf zou trots geweest zijn.

Gezien: Orlando, geregisseerd door Marcus Azzini, bewerkt door Joeri Vos en uitgevoerd door Toneelgroep Oostpool, op 7 november in Schouwburg Arnhem 
Orlando is te zien tot en met 22 december
Meer info: www.oostpool.nl