Marcelo en de echte wereld: zeker de moeite waard

Begin maart heeft CJP een boekenspecial uitgebracht over literatuur voor jongeren. Wat ze daar hebben bijgevoegd is de helft van een boekje: het betreft de eerste helft van Marcelo en de Echte Wereld; een nieuw boek en ditmaal een vertaling van een vrij onbekende schrijver Fransisco X. Stork. Het halveren van het boek is een bijzondere publiciteitsstunt, en de halvering van de prijs voor de andere helft is een leuke prikkel om die helft te kopen. Dat de reactie van de jongeren toch matig is geweest is jammer. Ook de andere helft van het verhaal is namelijk zeker de moeite waard.

Lastige keuze
De hoofdpersoon is Marcelo Sandoval, een jongen met het syndroom van Asperger. Zijn vader werkt bij een groot advocatenbedrijf en dwingt hem om daar in de zomer bij te komen werken. Marcelo moet een zomer lang zijn best doen zich te mengen in de dagelijkse “echte” wereld, of hij moet na de zomer naar een reguliere school. Omdat Marcelo niet van de paarden op zijn huidige speciale school weg wil, accepteert hij het voorstel. Terwijl hij daar werkt wordt hij echter geconfronteerd met een moeilijke beslissing: hij vindt een foto van een meisje die gewond is geraakt door een glasbedrijf dat zijn vader verdedigt en wil haar vervolgens helpen – maar dit maakt het vrijwel zeker dat hij na de vakantie niet terug kan naar zijn normale leven. Voor wie moet hij kiezen?

Overtuigend…
In 2005 bracht Temple Grandin – hoogleraar aan de Colorado State University – een boek uit waarin ze het perceptievermogen van een persoon die aan autisme lijdt vergelijkt met dat van een ander. Haar conclusie was dat het gehele sociale vermogen van de twee totaal verschilt. Waar de laatste persoon met invoelen probeert een ander te begrijpen, doet een persoon met autisme dit door middel van waarnemen: heb ik dit gedrag eerder gezien? Wat betekende het toen? In het boek van Stork wordt dit verschil mooi uitgewerkt: Marcelo doet enorm zijn best om een zomer in de “echte wereld” in te passen terwijl de mensen om hem heen proberen wijs te worden uit zijn acties. Dit aspect is overtuigend gedaan: je gaat echt geloven dat er ergens een Marcelo op deze wereld rondloopt.

…maar niet altijd
Nu hebben we een boek voor jongeren over een autistische adolescent al eerder gezien: veel mensen hebben waarschijnlijk voor school The Curious Incident of the Dog in the Nighttime moeten lezen en er zijn ook wel duidelijk parallellen tussen de twee boeken te zien. Wat echter nieuw is aan het boek van Stork is de ethische kwestie waar Marcelo mee te maken krijgt: moet hij het verminkte meisje van de autoruit wel helpen of niet? Dit is een interessant probleem als het iemand met het syndroom van Asperger betreft, maar het maakt het verhaal uiteindelijk wel wat minder realistisch. Af en toe kiest Stork voor de gemakkelijkere route en dit doet afbreuk aan de sterke overtuiging. Dat Marcelo zich onmiddellijk verbonden voelt met het meisje is onwaarschijnlijk en onwerkelijk en maakt zijn motieven om haar te helpen (want natúúrlijk gaat hij haar helpen) daarmee onrealistisch.

Écht leuke literatuur
Toch blijft het totaalplaatje heel positief. Het is literatuur die daadwerkelijk leuk is om te lezen voor jongeren in plaats van leerzaam of interessant (wat toch echt een uitzondering blijft) en tegelijkertijd is het literaire gehalte ervan aanzienlijk. Het is daarom jammer te noemen dat alle CJP’ers niet massaal naar de winkel zijn gerend, dat de kranten niet werden overspoeld door het succes. Maar: wat niet is, kan nog komen…

Gelezen: Marcelo en de echte wereld Francisco X. Stork.
Uitgeverij Lemniscaat
Meer info: http://www.franciscostork.com/