Ik hield van Hitler is grappig en serieus

“Ik hield van Hitler.” Dat iemand dat zou kunnen zeggen. Natuurlijk, Hitler was meer dan alleen een nazidictator met rare snor, maar wie kan zich voorstellen dat er mensen zijn geweest die Hitler liefhadden? In het toneelstuk onder naam van deze uitspraak houdt Winifred Wagner, schoondochter van operacomponist Wagner, wel degelijk van Hitler. En wij kunnen begrijpen waarom.

Hitler & de kunst
Hitler is een grote bewonderaar van operacomponist Wagner (die tijdens zijn leven overigens antisemitische ideeën koesterde) en de vrouw van diens zoon bewondert op haar beurt Hitler mateloos. Deze ‘wederzijdse’ bewondering leidt tot een vriendschap die ver voor de oorlog begint en standhoudt tot Hitlers dood in 1945. Het stuk bestaat uit a-chronologische scènes, waarin in slimme en humoristische dialogen de verhoudingen tussen Hitler en het gezin Wagner duidelijk worden gemaakt.

Alles voor de tekst
Vijf stoelen vormen het decor van het verder kale toneel. De acteurs dragen zwarte, sobere kleding en wat het meest opvalt: de acteurs lezen tijdens het spelen de tekst af van het script. Geen tijd om de tekst te leren, iemand? Je zou het wel denken, want de meeste personages worden door meerdere acteurs vertolkt. Misschien is het ook als stijlmiddel gedaan om de nadruk vooral op de tekst te leggen – en dat mag ook wel, want de dialogen zijn erg interessant en worden goed gesproken, waardoor groot spel overbodig is. Toch blijft het jammer van de boekjes. Over woorden struikelende acteurs leiden af.

Hitler als teddybeer
Als je Hitler met Winifred (gespeeld door Nelly ‘ma Flodder’ Frijda) hoort praten, kun je begrijpen waarom ze niets kwaads in de man zag. Hij is charmant, welbespraakt en heeft een missie. Een gevaarlijk mens? Welnee, hij wil gewoon het beste voor zijn volk! Hitler blijft voor haar al die jaren dezelfde man, terwijl haar omgeving Hitler naarmate de jaren verstrijken wel met andere ogen gaan zien.

De tijd, de tijd
Ik hield van Hitler is het tweede deel van Trilogie van de waan van Kiek Houthuijsen en Ton Vorstenbosch, over ‘drie vrouwen en hun verdwaasde geloof in het nazisme’. Het laat geenszins zien dat ons beeld van Hitler de massamoordenaar niet klopt, maar het geeft wel een inkijkje in het hoofd van iemand die dit niet zo ziet. Gelukkig is zij één van de weinigen, maar we moeten niet vergeten dat dit ooit compleet anders was.

Beeld: Jan van Breda

Gezien: Ik hield van Hitler op 7 april 2010  in de Rotterdamse Schouwburg
Ik hield van Hitler speelt tot eind mei 2010
Meer informatie http://www.toneelfabriek.nl/default.asp?id=878