IDFA: antifascist maakt rechtsomkeer in The Betrayal

Karen Winther is een tiener in de jaren negentig in Noorwegen. In de hoogtijdagen van de strijd tussen antifascisten en neonazi’s aldaar, sluit ze zich aan bij de anarchistische groepering Blitz. Karen gaat er helemaal in op. Totdat ze een ondoordachte beslissing maakt, waarvan de gevolgen haar nog steeds spijten. In de DOC U documentaire The Betrayal zoekt ze naar antwoorden, acceptatie en vergiffenis.

Een grove fout
Het linkse Blitz is gevestigt in een kraakpand in Oslo, Noorwegen. Gewelddadige demonstraties van extremistische groeperingen zijn aan de orde van de dag. Karen, die opgroeit met frustraties in een gebroken gezin, doet hier als vijftienjarige vlot aan mee. Ze maakt rechtsomkeer als ze op een dag besluit een brief te sturen naar de Boot Boys, een groep neonazi’s. Ze geeft hen informatie over leden van Blitz. Zonder de gevolgen te overdenken, heult ze met de vijand. Dit is een grove fout: Blitz komt achter Karen’s verraad en de zaak loopt uit de hand: Karen is haar leven niet meer zeker.

Confronterende interviews
Karen houdt haar hoofd boven water en studeert nu aan de National Film and Television School. Ze is hoofdpersoon én regisseur van de documentaire The Betrayal. Middels confronterende interviews vraagt ze haar ouders en vrienden wat er toentertijd gebeurde. Haar moeder breekt als zij vertelt over de avond dat Karen haar een gebroken neus sloeg en op weg ging naar een naziconcert. De gesprekken worden afgewisseld met archiefbeelden: Karen als demonstrant bij rellen, als kwetsbare tiener die ergens bij wil horen. Een voice over met dagboekfragmenten verduidelijken haar gevoelens van toen: “Bij het naziconcert was de community voelbaar, het was fantastisch om met gelijkgestemden te zijn.”

Verbaasde vader
Karen krijgt door de gesprekken meer begrip voor zichzelf in de toenmalige situatie. Er komen ook veel vragen terug aan Karen’s adres. Vooral van haar verbaasde vader, die nog altijd niet begrijpt waar haar binding met de groeperingen vandaan kwam. Karen vindt het moeilijk hierop te antwoorden, maar denkt hardop na over het waarom. Ze weet dat ze op zoek was naar gevaar en taboes. Haar vader accepteert het en komt voor haar op: “Je was nog maar een kind.”

Wees kritisch
Na afloop van de filmvertoning in Tuschinski wordt Karen Winther zelf geinterviewd. Ze vertelt dat ze als filmmaker haar issues wil onderzoeken. Het maken van de documentaire dwong haar te luisteren naar haar omgeving, en hen vragen te laten stellen. Het is een soort therapie voor haar, al zien we in de docu niet terug dat ze zichzelf heeft vergeven. Wel weet ze het tot iets universeels te verwerken: ze geeft ons mee dat de toenmalige situatie lijkt op de anti-moslim sfeer van nu. “Wees kritisch, laat frustraties niet uitgroeien tot iets groters.”

Deze film is onderdeel van het DOC U programma van IDFA.

Gezien: The Betrayal
Waar: Tuschinski, Amsterdam
Wanneer: 22 november 2011

Regisseur: Karen Winther

Meer info: www.idfa.nl