Het gym: kakkers versus aso’s

‘Sandra gaat naar het gennasium.’ Dat is wat de mensen uit de wijk over Surinaamse Sandra rondvertellen. Zij is de enige uit de achterstandswijk die het zover heeft geschopt. Auteur Karin Amatmoekrim heeft drie sterke romans op haar naam staan. Voor haar laatste roman Titus (2009) won ze de Black Magic Woman Literatuurprijs. Ze schrijft met veel humor over kritische onderwerpen, ook in haar nieuwste boek Het Gym.

Blonde bimo
Al gauw wordt Sandra heen en weer geslingerd tussen twee culturen. ‘Stuudje,’ noemen haar oude vrienden haar. ‘Nepkakker,’ zeggen haar nieuwe klasgenoten. En dan heeft die racistische klasgenoot het ook nog eens op haar voorzien.. Amatmoekrim maakt de situatie in de achterstandswijk herkenbaar door het gebruik van de taal: ‘Weet je zeker of je dat wel ken?’ ‘Natuurlijk kan ze dat,’ antwoordde haar moeder. Ook beste vriendin Chantal speelt een grote rol in het benadrukken van stereotypes. Ze wordt tentoongesteld als de blonde bimbo van de achterstandswijk, maar zelfs dat heeft in zekere zin nog wel zijn charme.

Een Spartafiets
Het is pas echt prachtig wanneer Amatmoekrim de ‘rijke gymnasium kakkers’ door de ogen van de kleine Sandra bekijkt. Zij beschrijft de bloempotkapsels van de jongens en de perfecte Colgate glimlach van de meiden. Haar onwetendheid zorgt ervoor dat ze zich soms nauwelijks geïntimideerd voelt. Maar natuurlijk wil ze na een paar weken wel heel graag een nieuwe fiets. Het liefst zo’n Sparta, net als alle andere meiden.

Schoolliefde
Hoofdpersonage Sandra is grappig, herkenbaar en tegelijkertijd een beetje gesloten. De lezer kijkt mee over haar schouder, maar haar werkelijke gedachten worden nooit prijsgegeven. Daar kan de lezer enkel naar raden. Zo zet ze op een gegeven moment schoolliefde Dirk Jan keihard aan de kant, terwijl duidelijk is dat ze verliefd op hem is. ‘Ik mot niks van je, stomme kakker,’ snauwt ze op z’n wijks. Een onverwachte wending als deze maakt Sandra een intrigerend personage. Aan de ene kant schaamt ze zich voor haar bekakte, nieuwe gymnasiumvrienden. Aan de andere kant wil ze in het dorp liever niet met haar ietwat asociale achterstandsvrienden gezien worden.

Moeilijke wereld
Dan is er ook nog Sandra’s vader die op en aan draaft, haar moeder die de gas-water-lichtrekeningen niet kan betalen en haar zusje, die te jong is om er iets van te begrijpen. In die moeilijke wereld moet puberende Sandra zich helemaal alleen redden en dat doet ze hartstikke goed. Zo goed, dat de lezer het boek met een tevreden gevoel dichtslaat. Die Sandra, die komt er wel.

Het gym – Karin Amatmoekrim
September 2011
Uitgeverij Prometheus
Meer informatie op: www.amatmoekrim.com