Gronsky bevreemdt en bevrijdt
Terwijl buiten de regen met bakken naar beneden valt, waant het publiek van Foam zich in een bevreemdend winterlandschap geschapen door de Est Alexander Gronsky. De veelgeprezen fotograaf werd in 1980 in Talinn geboren en staat vanaf zijn achttiende levensjaar steevast achter de camera. Tussen 2007 en 2010 legde hij het landschap van zijn buurland op treffende en aparte wijze vast. Hij won de Foam Paul Huf Award 2010 voor internationale talenten tot 35 jaar. Als onderdeel van deze prijs vertoont het Amsterdams fotomuseum twee series over Rusland van zijn hand.
Less Than One
Voor Less Than One nam Gronsky als uitgangspunt gebieden waar het gemiddelde bevolkingsaantal minder dan 1 persoon per vierkante kilometer is. Binnen dit thema slaagt hij er goed in het gevoel van leegte over te brengen wat hij ongetwijfeld zelf gevoeld moet hebben toen hij de vlaktes op de lens vastlegde. De beelden brengen een gevoel van weidsheid, oneindigheid en bevrijding, maar tegelijkertijd ook van verstikking over de bijna angstwekkende leegte van het landschap.
Versmelting van grijstinten
Van sensatie is geen sprake, noch van de gangbare esthetiek van andere uitgestorven stukken natuur zoals een woeste bergklif, dichte oerwouden, uitgestrekte savannes… Het kleurenpalet van Gronsky’s foto’s is grauw; sneeuw en grijze lucht versmelten in elkaar en geven een specifieke gevoel van vervreemding.
The Edge
In de serie The Edge houdt Gronsky dit gevoel vast en slaagt er op een prachtige manier in een beeld van Moskou’s buitenwijken te schetsen. Hoewel het gemiddelde inwoneraantal hier heel wat hoger ligt, is hier op de foto’s niets van te merken. Het lijkt alsof de gehele bevolking in winterslaap is want ook hier: leegte, leegte, leegte en af en toe een sterveling – alleen tegen een achtergrond van bebouwing.
Veraf, maar niet afstandelijk
Gronsky noemt zichzelf niet voor niets een ‘landschapsfotograaf’. In de stedelijke setting blijft hij gefocust op de horizon. Objecten die zich daar vóór bewegen passen er op uitgekiende wijze precies in. Ze mogen niet teveel afleiden, maar zijn wel nodig om de foto ‘af’ te maken. De jury van de Foam Paul Huf Award noemde Gronsky dan ook een ‘docugrafische’ fotograaf die in zijn narratief een intieme afstand neemt. De foto’s zijn allen van veraf geschoten, maar niet afstandelijk. Dit is het knappe aan het werk van Gronsky.
Winterdepressie of bevrijding?
Niet alle foto’s zijn even sterk. Hoewel in geen van de foto’s sprake is van actie, zijn het bepaalde sterke details, elementen met een knipoog, die sommige beelden intens spannend maken. Dit spelen met mensen en objecten doet hij geweldig bij de zonnebadende man in Valdivostok, of bij de idiote pakjes van twee honden in Southern Tuchino. Bij deze beelden brengt Gronsky niet alleen een glimlach op het gezicht, maar daagt hij de toeschouwer ook uit wat nou precies te voelen bij deze beelden. Bij het verlaten van de tentoonstelling is het ons nog niet duidelijk, maar eigenlijk hoeft dit ook niet. Vleugjes winterdepressie met vleugjes ruimtelijke bevrijding; waarom zou dit niet samen kunnen?
Gezien: Foam Paul Huf Award: Alexander Gronsky in Foam_Fotografiemuseum Amsterdam.
Deze tentoonstelling is nog te zien t/m 10 oktober 2010.
Meer info: www.foam.nl
Beeld: Vladivostok, 2006 © Alexander Gronsky & Southern Tuchino, Moscow, 2009 © Alexander Gronsky
