Een nier spreekt in Samaritaan

Vorig jaar debuteerde A.H.J. Dautzenberg met een erg goed ontvangen (en af en toe ranzige) bundel verhalen. Dit jaar verscheen zijn debuutroman: Samaritaan. Een autobiografische relaas over een man die 'zomaar' één van zijn nieren afstaat aan een vreemde. Al zet de gebruikte ironie de roman op een iets ander spoor.

Nier voor nop
Het verhaal van de roman is goed te overzien: een man wil zijn nier afstaan aan een wildvreemde. Die man is A.H.J. Dautzenberg. Zijn vader zit in het laatste stadium van kanker en zijn vriendin is het niet eens met zijn voornemen. De vorm van Samaritaan is daarentegen erg apart. De roman is compleet geschreven in dialogen. Steeds is er een gesprekspartner wiens uitspraken tussen aanhalingstekens staan die spreekt met de auteur.

Gesprekken
Die vorm is perfect voor het verhaal dat Samaritaan vertelt. Een nier afstaan, zeker spontaan, betekent namelijk maar één ding: heel veel gesprekken. Met allerlei specialisten: een coördinator, een maatschappelijk werkster, met een psycholoog. Maar ook gesprekken met de omgeving, met zijn vriendin, vader, broer. Iedereen reageert verschillend, sommigen breken zelfs met de hoofdpersoon, maar allemaal willen ze zijn motieven weten. Dat is ook wat onderzocht wordt in dit boek: het motief van een goede daad. A.H.J.´s nier is daar ook nieuwsgierig naar...

Huh?
Dat lees je goed. De hoofdpersoon heeft ook een paar gesprekken met zijn nier. Dat is namelijk een ander belangrijk aspect van Samaritaan: de schrijver lijkt constant zijn best te doen om op een ironische manier het autobiografische karakter van het boek te ondergraven. Wie wat meer weet van A.H.J. zal dit niet verwonderlijk vinden. Hij is namelijk van mening dat er geen non-fictie bestaat. Alles is fictie, verhaal, een laag die we bouwen door feiten te proberen te vangen in taal.

Motieven, constructies, emoties
Samaritaan levert een interessante leeservaring op. Aan de ene kant wordt het verhaal ongeloofwaardig gemaakt door elementen als een sprekende nier. Aan de andere kant weet Dautzenberg werkelijke emotie teweeg te brengen. Bijvoorbeeld als we lezen over de euthanasie van zijn vader en hoe hij zoveel mogelijk probeert die perféct te laten verlopen. A.H.J. Dautzenberg heeft een boek geschreven dat je laat nadenken over motieven, over welke constructies we voor onszelf bouwen, maar ook een boek met, ondanks de zware ironie, emotionele kracht. Dat is knap, erg knap.

Samaritaan van A.H.J. Dautzenberg ligt nu in de boekhandel.