Doodstrijd in Kreten en Gefluister

De beroemde cineast Ingmar Bergman staat bekend om zijn zwaarmoedige, ontoegankelijke en diepgravende films, waarin bovenal grote levenskwesties centraal staan. Regisseur Ivo van Hove ging met zijn Toneelgroep Amsterdam voor de tweede keer de uitdaging aan om één van zijn filmscripts te 'vertoneliseren', dit keer met Kreten en Gefluister. En ja, het is zwaarmoedig, ontoegankelijk en diepgravend, maar nog meer verbluffend, heftig, confronterend en aangrijpend.

Nietsverhullende doodstrijd
Agnes (Chris Nietvelt) loopt boerend, kotsend, in een met poep bevlekte pyjama door haar atelier tergende kreten uit te slaan van de pijn. We zien haar sterfproces zonder ook maar iets te verhullen. Haar twee zussen proberen voor haar te zorgen, maar de verzorgster, Anna, is degene die haar leven nog iets draaglijker kan maken. Tijdens het sterfproces worden de pijnlijke levens van de zussen blootgelegd. Beiden zijn eenzaam en wanhopig in hun relaties en houden er tevens geflipte seksuele opvattingen op na.

Verfijnde compositie
Kreten en Gefluister is een zorgvuldig opgebouwde compositie van spel, tekst, muziek, videokunst en scenografie, feilloos op elkaar afgestemd. We zien prachtige videokunst die Agnes in haar leven heeft gemaakt (Tal Yarden) en de scenografie (Jan Versweyveld) is treffend. Wanneer Agnes haar laatste minuten leeft, komt er een projectiescherm in de vorm van een huis naar beneden. De camera zwiept over Agnes heen en we zien haar worsteling in de vorm van snelle projecties. De muziek begint teder en eindigt met een tergende schreeuw. Beter had deze heftige doodstrijd niet weergegeven kunnen worden.

Wandelen in een nachtmerrie
Meer woorden dan noodzakelijk  worden er niet gesproken. Tijdens het wassen van Agnes’ lichaam wordt er minutenlang gezwegen. Puur blikken en handelingen zorgen ervoor dat je in een serene sfeer geraakt, hoewel deze sommige mensen de zaal doet verlaten. Jammer, want juist het geheel is enorm aangrijpend. Toneelgroep Amsterdam slaagt erin je in de nachtmerrie van de dood te laten wandelen en geeft daarmee een kijkje in zwaar moeizame levens. Het is heftig en verbluffend, wat er ook voor zorgt dat een fatsoenlijk gesprek met iemand na het verlaten van de schouwburg niet mogelijk is.

Foto´s van Jan Versweyveld.

Kreten en Gefluister door Toneelgroep Amsterdam. Gezien: 1 april 2009 in Stadsschouwburg Utrecht. Nog te zien: t/m 22 april 2009. Informatie: www.toneelgroepamsterdam.nl