Desillusie om Joe Speedboot
Gevangen zitten in een leven vol desillusie, tot wanhoop worden gedreven en uiteindelijk berusting vinden in het lot als zoete wraak. Frans kan er alleen maar om lachen, wat moet hij anders? Zijn geest is gevangen in zijn spastische lichaam. Totdat zijn ijzersterke rolstoelarm hem de bewondering en vriendschap van Joe Speedboot schenkt.
Gevangen zitten in een leven vol desillusie, tot wanhoop worden gedreven en uiteindelijk berusting vinden in het lot als zoete wraak. Frans kan er alleen maar om lachen, wat moet hij anders? Zijn geest is gevangen in zijn spastische lichaam en zijn ijzersterke rolstoelarm is het enige wat hem bewondering schenkt. Tommy Wieringa heeft met Joe Speedboot letterlijk en figuurlijk een ontgoochelende roman gepubliceerd.
De mensen om hem heen zien hem niet voor vol aan. Als je niet kunt praten dan ben je alleen met jezelf. Lachen met jezelf lijkt Frans dan ook de beste oplossing: “Er loopt een guts kwijl uit mijn mond als ik naar hem opkijk. Liters heb ik van dat spul. Ik kan er goudvissen in houden.” Zelfs zijn vader gebruikt hem als onnozele door hem geestdodend papierbriketten te laten persen. Zelfs zijn laatste beetje hoop dat hij nog een bijdrage levert aan het warm houden van Lomark, stort ineen als hij ontdekt waar de briketten werkelijk gebleven zijn.
Gelukkig komt Joe Speedboot langs en ontstaat er een vreemd soort vriendschap. Joe ontdekt de kracht in de arm van Frans en samen stappen ze de wereld van het armworstelen in. Frans wint vele wedstrijden maar ook dit geluk moet een keer kapot. Zijn arm breekt en Joe vertrekt. Ook zorgt Joe er nog even voor dat de illusie omtrent het meisje PJ breekt door haar te verleiden in de kamer naast Frans. Toch blijkt er uiteindelijk een relatie tussen Frans en PJ mogelijk, al is het wel een geheime. PJ gebruikt hem als minnaar, ze is getrouwd met Christof, en zo zijn er weer twee illusies gezonken.
De desillusie van Frans werkt beklemmend. Maar wat een mooie roman vol gevoelens van onmacht had kunnen worden is veranderd in een grote satirische zelfbespotting. Het taalgebruik in de roman is plat en mist iedere vorm van diepgang: “Poepen doe ik thuis. Ma helpt me daarbij. Ik duld niemand anders achter mijn hol.” Af en toe zijn de opmerkingen leuk, maar vaker zijn ze cliché of kwetsend. Ongelofelijk kinderachtig zijn de vele pies- en poepgrappen. Dit is zowat geen schrijven meer te noemen maar eerder gefrustreerde uitlatingen van een puber die zweeft tussen jeugd en volwassenheid.
Je vliegt als lezer door de stof maar wordt keer op keer bij het handje genomen en op voorspelbare gebeurtenissen en conclusies gewezen. Het laatste deel van het boek, en toen, nodigt uit om meteen maar daar te beginnen. Keer op keer wordt je verwachting bevestigd en kun je pagina’s overslaan met uitweidingen die je stiekem toch al vermoedde. De totale inperking van de fantasie levert een net zo grote desillusie op voor de verwachting van de lezer als het leven voor Frans.
Auteur: Tommy Wieringa
Titel: Joe Speedboot
Uitgever: De Bezige Bij - Amsterdam
€ 18,90
