De Driestuiversopera is iets te lollig

Londen, jaren twintig. De misdadiger Mackie Mes is de grootste gentleman van de stad, en bedelaars zijn hardwerkende mensen. In de maatschappijkritische Driestuiversopera wordt dit op een humoristische manier gebracht door het Nationale Toneel.

Geen opera
De Driestuiversopera werd in 1928 geschreven door de Duitse toneelschrijver Bertolt Brecht, met muziek van Kurt Weill. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden is het geen opera, maar een ‘singspiel’: een voorstelling met tweeëntwintig liedjes die door de acteurs gezongen worden. Zij worden live begeleid door het Asko|Schönberg ensemble. De muziek van Weill klinkt populair-klassiek, waarbij sommige liedjes beter in het gehoor liggen dan andere. Jazzliefhebbers zullen Die Moritat von Mackie Messer herkennen, dat een hit werd als Mack the Knife van Louis Armstrong.

Niet rauw, wel spottend
Het stuk van Brecht was in de tijd van de Grote Depressie een aanklacht tegen het kapitalisme en de verdorvenheid van de samenleving. Het stuk gaat over Mackie Mes, een beruchte misdadiger en de beste vriend van hoofdcommissaris van de politie. Mackie trouwt in het geheim met de dochter van meneer Peachum. Deze leidt een firma die bedelaars vergunningen verleent en ze voorziet van verschillende uitdossingen, om zo medelijden op te wekken. Er zijn geen goede of slechte personages, iedereen is hier uit op zijn eigenbelang. De timing lijkt in deze nieuwe economische crisis perfect. Het stuk is in de uitvoering van Het Nationale Toneel echter niet zozeer rauw en schrijnend, maar heeft wel een cynische en spottende ondertoon.

Sterk acteren en zingen
De acteurs van Het Nationale Toneel zijn stuk voor stuk van grote klasse en hebben bovendien zeer goede zangstemmen. Mark Rietman zet een uiterst gladde en lekker foute Mackie Mes neer, met bijna Hans Kazan-achtige maniertjes. Anniek Pheifer, als Polly Peachum, zingt de sterren van de hemel en speelt net zo natuurlijk als altijd. Maar ook de nonchalante Tiger Brown (Frans van Deursen) en het geldbeluste echtpaar Peachum (Peter Tuinman en Betty Schuurman) zijn vermakelijk om naar te kijken. De bonte kostuums en Piaggio-autootjes maken het plaatje compleet.

Klassieker
De Driestuiversopera is zonder meer een theaterklassieker. Anno 2011 kan de voorstelling echter wat vreemd overkomen. Zo is er af en toe een vertelstem te horen die aankondigt wat er gaat gebeuren of welk lied gespeeld zal worden. Het publiek, en zelfs de muzikanten, worden soms toegesproken of gemaand om op te letten. Dat dit een toneelstuk is, en niet de werkelijkheid, ligt er vooral aan het einde dik bovenop. In de tijd van Brecht waren dit revolutionaire vondsten die spotten met alle toneelwetten. Tegenwoordig doet dit slechts wat vreemd aan. De uitvoering van het Nationale Toneel is kleurrijk, humoristisch en onderhoudend, maar de kritische boodschap die de inspiratie vormde om het stuk weer op te voeren komt niet uit de verf.

Gezien: De Driestuiversopera van Het Nationale Toneel i.s.m. Asko|Schönberg op 1 mei in de Stadsschouwburg te Amsterdam. Regie: Franz Marijnen.
De voorstelling is nog te zien t/m 19 juni.
Meer info: www.nationaletoneel.nl/voorstellingen/driestuiversopera/agenda
Beeld: Leo van Velzen.

Bekijk hier fragmenten uit de voorstelling: