Bosch' hoofdzonden zijn prettig

De zeven hoofdzonden, een schilderij uit de middeleeuwen door Jeroen Bosch. Superbia, avaritia, luxuria, invidia, gula, ira en acedia. Respectievelijk: hoogmoed, hebzucht, wellust, afgunst, vraatzucht, toorn en luiheid. Wat doet deze titel in het Muziekgebouw aan het IJ in Amsterdam?

Muziek plus
´Muziek plus´, zo noemt het muziekgebouw aan het IJ het genre van deze voorstelling. Je zou het genre ook ‘multimedia’ kunnen noemen, maar dat woord gebruikt het Muziekgebouw liever niet omdat volgens hen dat begrip te vaak is gebruikt en enigszins is vervlakt. Op zich geeft dit woord wel aan dat er gebruik is gemaakt van meerdere media en dat is vanavond het geval. Zang, dans, acteerwerk, beeld en livemuziek maken samen deze voorstelling.

Zondige liederen met middeleeuwse melodieën
Gerrit Komrij heeft de teksten geschreven die gezongen worden over de zeven hoofdzonden. Deze worden begeleid door bijzondere instrumenten op melodieën uit Bosch’ tijd. De kwaliteit van de muzikanten (Camera Trajectina, Utrecht) is uitstekend en het is gezien de kwaliteit van zowel de zangers als de muzikanten volledig op zijn plaats dat deze voorstelling in een Muziekgebouw plaatsheeft. Het geheel wordt spannend door een dansgroep (Lucent danstheater, Den Haag) die in uiteenlopende kostuums door de scènes woedt.

Momenten van inkeer
Tussen de liederen door licht Gerrit Komrij de betreffende hoofdzonde toe. Daarbij maakt hij de vergelijking tussen de middeleeuwen en het heden. In het eerste stuk vertelt hij dat wij tegenwoordig niet meer met zeven zonden kunnen. Een mannenkoor begint a capella in het Latijn te zingen. Latijnse liederen keren steeds terug in de voorstelling als een soort momenten van inkeer na een uitgebeelde en bezongen zonde. De liederen komen uit de zogenaamde Bossche koorboeken uit de tijd van Jeroen Bosch. De zeer verschillende stemmen van de mannen maken veel indruk op het publiek en vullen de zaal met veel bijzondere, heldere klanken die jezelf ook een gevoel van inkeer geven na het zondige dat je op het podium en het projectiescherm hebt gezien.

Een digitaal schilderij
Boven het podium hangt het projectiescherm. Het is rond. Deze vorm is gekozen omdat het werk van Jeroen Bosch in een cirkel is verdeeld. Tijdens de gehele voorstelling wordt ingezoomd op details die met de betreffende zonde te maken hebben. Nare wezentjes, ondeugende mensen, onwaarschijnlijke details die erg verrassend zijn komen voorbij en omlijsten de evenwichtige mix van media. Voor de liefhebber (die je na het zien van de details waarschijnlijk wordt): het werk hangt in het Museo del Prado in Madrid.

Zonden zijn prettig
Het is niet makkelijk om van zoveel verschillende media een goed samenwerkend geheel te maken. Het is immers een nogal groot aantal talenten dat het podium betreedt en het is wenselijk dat talent aan de zaal over te brengen. In dit geval is het geslaagd. Het oog en oor worden perfect geleid in dit prachtige stuk. Deze zonden zijn erg prettig.  

Gezien: De zeven hoofdzonden van Jeroen Bosch in het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam op 23 september. Nog te zien t/m 1 oktober 2009.