Antigone-Kreon-Oidipous is teveel van het goede

In het kader van een project voor jonge regisseurs smolt Thibaud Delpeut drie oude Griekse tragedies van Sofokles om tot één voorstelling: Antigone-Kreon-Oidipous. Hierbij had hij beschikking over de sterrencast van Toneelgroep Amsterdam: o.a. Hadewych Minis, Jacob Derwig en Barry Atsma spelen mee. Drie goede verhalen zijn echter niet altijd beter dan één.

Oidipous

Het verhaal van Oidipous is ongetwijfeld het meest bekend, of zal in elk geval bij velen een belletje doen rinkelen. Hoe zat het ook al weer? Volgens de voorspelling van een orakel zal Oidipous zijn vader vermoorden en seks hebben met zijn moeder. Om dit te voorkomen vlucht Oidipous weg. Hierdoor komt de voorspelling uiteindelijk juist wel uit. Oidipous vermoordt (zonder dat hij dit weet) zijn vader en krijgt kinderen met zijn moeder.

 

 

Ingewikkelde familierelaties

Dat de kinderen van Oidipous tegelijkertijd zijn broers en zussen zijn is nog te begrijpen. Het stuk wordt echter gecompliceerder door de toevoeging van de verhaallijnen van Antigone en Kreon. Kreon, de broer van Oidipous’ vrouw (en tegelijk moeder) is zowel zijn zwager als broer. De dochter van Oidipous, Antigone (en dus eveneens zijn zusje, en Kreons nichtje én zusje) legt het aan met de zoon van Kreon, die dus ook haar neef is. Volg je het nog? Dit alles vindt plaats in verschillende tijden en wordt niet in chronologische volgorde gepresenteerd. Hoe verder het stuk vordert hoe ingewikkelder het wordt. Wanneer tegen het einde twee personages in een dubbelrol van Alwin Pulinckx verschijnen is de verwarring compleet.

 

Moderne tragedies

Antigone-Kreon-Oidipous is geregisseerd door Thibaud Delpeut (1978). Delpeut is verbonden aan TA-2, het project voor jonge regisseurs van Toneelgroep Amsterdam. Wat is nu zijn hand geweest in deze uitvoering van de klassieke tragedies? Ten eerste is dat de samensmelting van de verschillende verhalen. Ook worden tussen verschillende scènes door op een groot scherm flakkerende beelden getoond waarbij woorden als LOVE en HATE voorbij komen. Ook maakt Delpeut gebruik van camera’s waarin Kreon en Oidipous hun volk toespreken. Gekleed in nette pakken lijken ze net hedendaagse politici.

 

 

Ouderwetse tekst

Ondanks de moderne toevoegingen overheerst het gevoel dat de verhalen oud zijn en zich niet in deze tijd hadden kunnen afspelen. Hoewel de zinnen en dialogen prima te begrijpen zijn, klinkt het ouderwets in de oren. Het lukt niet alle acteurs om de tekst (inclusief lange Griekse namen) volledig natuurlijk over de lippen te krijgen. Barry Atsma en Jacob Derwig vormen hierop de uitzondering. Bij hen is geen moment te merken dat het stuk waarin zij spelen dateert uit de vijfde eeuw voor Christus.

 

 

Teveel van het goede

Al zijn de verhalen over Antigone, Kreon en Oidipous zeer spannend en dramatisch, het is een lange zit tot het einde. Na de prachtige scène waarin Oidipous begint te begrijpen dat zijn vrouw eveneens zijn moeder is (gespeeld door Barry Atsma en Janni Goslinga) zakt het stuk in en wordt het minder duidelijk door de toevoeging van de verschillende verhaallijnen. Voorkennis over de Griekse tragedies is noodzakelijk om alles te kunnen volgen. Wellicht was dit niet nodig geweest als de familieverhoudingen en dubbelrollen duidelijker neergezet waren. Alles bij elkaar is Antigone-Kreon-Oidipous te ingewikkeld om van begin tot eind de aandacht vast te houden.

 

Foto’s: Jan Versweyveld en Sanne Peper.

 

 

Gezien: Antigone-Kreon-Oidipous van Toneelgroep Amsterdam, op 8 september in de Stadsschouwburg te Amsterdam.

Deze voorstelling is nog te zien t/m 25 september.

Meer info op www.tga.nl