NINA WILLEMS & MARIJKE DE KERF: DE IMPACT VAN INSLAG

Blog Beton neemt je mee achter de schermen van Festival Cement, het dans-en theaterfestival dat van 17 t/m 21 maart in Den Bosch plaatsvindt. Op het blog verschijnen artikelen en video’s gemaakt door veelbelovende jonge journalisten die de voorstellingen van de jonge makers van Cement in hun context weten te plaatsen. Deadline.nl publiceert een selectie van deze stukken. Blog Beton wordt mede mogelijk gemaakt door Domein van Kunstkritiek en Deadline.nl.

Nina Willems en Marijke de Kerf  maakten samen Inslag, een voorstelling over de impact van een hersenbloeding. In een ingenieus doolhof als decor verbeelden ze hoe onze hersenen de werkelijkheid, zoals wij die zien, vormen en wat er gebeurt als je plotseling je grip op die werkelijkheid verliest. Zij willen de ervaring van een hersenbloeding zichtbaar maken zonder dat expliciet te benoemen.


Wetenschap en beleving
Door haar studie Neuropsychologie heeft Nina een fascinatie voor de hersenen ontwikkeld. Later, aan de toneelschool, wilde ze de wetenschappelijke en emotionele kant van het hebben van hersenletsel verbinden. ‘Ik stelde tijdens mijn studie Neuropsychologie vaak vragen waar mijn docenten geen goed antwoord op konden geven, omdat zij zich met het wetenschappelijk meetbare bezighielden. Terwijl ik geïnteresseerd was in de mens achter de wetenschap. Ik dacht: wat voelt iemand die een hersenbeschadiging heeft en hoe neemt hij dingen waar?’ Na haar afstuderen las ze het boek Een Onverwacht Inzicht van Jill Bolte Taylor, een Amerikaanse neuroanatoom, die zelf een forse hersenbloeding heeft gekregen. ‘Taylor ervaart dat niet alleen negatief, maar ook positief. In haar boek beschrijft ze alles erg wetenschappelijk, maar daarnaast ook hoe het voelt.’

Het innerlijke zichtbaar maken
Marijke is Taylors boek op aanraden van Nina gaan lezen. ‘Nina is van de wetenschappelijke kant en ik vind het interessant hoe alle waarnemingen veranderen.’ Vlak daarna hebben ze een eerste proef gedaan op Festival Cement 2014, met de vraag: hoe kun je de verandering in iemands zintuigelijke waarneming weergeven? Ze hebben geprobeerd een ruimte te bouwen waarbij veranderingen in geluid en licht een weergave werden van de innerlijke beleving van het personage. Die manipulatie van de ruimte is ook voor de voorstelling Inslag van groot belang. Marijke: ‘We probeerden de emotionele en zintuiglijke ervaring van het hebben van een hersenbloeding weer te geven.’ Nina: ‘Je wilt zichtbaar maken wat er innerlijk is, in plaats van het te benoemen.’

Eerst ervaren, dan vragen
‘We hebben veel mensen geïnterviewd, maar uiteindelijk hebben wij die ervaring van een hersenbloeding en de gevolgen ervan zelf nooit gehad,’ zegt Marijke. ‘Je ziet wel dat de mensen die het overkomen is, zich in de voorstelling herkennen. Er zijn opvallend veel mensen komen kijken die zelf een hersenbloeding hadden, of iemand kennen die er ooit een had.’ 
Door de inhoud komen ook mensen naar de voorstelling die normaal niet snel naar het theater gaan. Nina’s zusje Sarah Willems (neuropsycholoog) leidt het nagesprek en zij kan meer ingaan op de wetenschappelijke achtergrond. Die combinatie werkt goed: eerst geeft de voorstelling ervaring mee en daarna kan het publiek vragen stellen.

Theatrale beleving
Het bronmateriaal voor Inslag bestaat uit interviews met patiënten en wetenschappers. Nina en Marijke hebben zich veel laten inspireren op zoek naar de juiste vorm. Nina: ‘Uiteindelijk moet je – omdat je een theatervoorstelling maakt en geen lezing – een vertaalslag maken, zodat het echt een theatrale beleving wordt.’ Marijke vult daar op aan: ‘We hebben de discussie gevoerd hoe de verzamelde wetenschappelijke kennis in de voorstelling te verwerken. Uiteindelijk hebben we ervoor hebben gekozen om de ervaring centraal te stellen in plaats van de informatie letterlijk in de voorstelling te steken. Omdat we die kennis wel een plek willen geven in de avond organiseren we die nagesprekken.’

De impact van Inslag
Over de impact van deze voorstelling op henzelf zegt Marijke: ‘Ik heb zoveel nagedacht over waarneming, over wat het is, over de vanzelfsprekende dingen in het leven. Als je daar zoveel mee bezig bent dan doet het natuurlijk ook iets met jezelf.’ Nina was erg onder de indruk van de verhalen die ze hoorde en las. ‘Het is indrukwekkend hoe mensen nieuwe manieren moeten zoeken om te leren communiceren en terug in het leven te komen. Ik heb geleerd dat als je zo’n voorstelling maakt je erop mag vertrouwen dat je de input meeneemt naar de vloer, en dat je beter een theatervoorstelling kan maken die op zichzelf staat, dan dat je probeert al die verhalen erin te stoppen. Die verhalen staan al op zichzelf.’

Inslag van Nina Willems en Marijke de Kerf is op 18, 19 en 21 maart te zien in de Muzerije. De nagesprekken vinden plaats na afloop van elke voorstelling. 

 

Fotocredit: Tim Schoonhoven

Leuk artikel? Deel het met je vrienden!

Geef een reactie